Dit artikel bevat affiliate links, herkenbaar aan de winkelvermelding. Koop je iets via zo’n link, dan ontvangen wij een kleine commissie — jij betaalt niets extra en steunt zo 40plussporter.nl. Lees meer in onze affiliate disclaimer.
Laatst bijgewerkt: mei 2026 — door de redactie van 40plussporter.nl
De Trailrun Dwingelderveld is een van de langste en meest gevarieerde trail-routes van Nederland — 23 kilometer door Nationaal Park Dwingelderveld in Drenthe, het grootste natte heidegebied van West-Europa. Geen heuvels zoals in Limburg, maar wel verrassende afwisseling: open heidevlaktes, vennen, plassen, een eeuwenoude graanakker, een bosrijk gebied met onverwachte hoogteverschillen en kuddes Drentse heideschapen. Voor 40-plus lopers die een serieuze long run zoeken in een gebied dat anders is dan praktisch alles wat ze kennen, is dit een aanrader om in te plannen.
Trailrun Dwingelderveld: Route-informatie
| Locatie | Nationaal Park Dwingelderveld, Ruinen (Drenthe) |
| Afstand | 23,01 kilometer |
| Hoogtemeters | Beperkt — wel “onverwachte hoogteverschillen” in de Anserdennen |
| Niveau | Pittig vanwege afstand — technisch toegankelijk |
| Ondergrond | Smalle zandpaden, bospaden, heidepaden, akkerwegen — sterk afwisselend |
| Startpunt | Bezoekerscentrum Dwingelderveld, Benderse 22, 7963 RA Ruinen |
| Parkeren | Bij bezoekerscentrum (open tot 17.00, gesloten op maandagen in winter) |
| Markering | Niet gemarkeerd — GPX-bestand verplicht |
| Geschatte tijd | 2u 45 – 4u, afhankelijk van tempo en pauzes |
➜ Bekijk de route bij Natuurmonumenten
Met downloadbare PDF-routekaart en GPX-bestand voor je horloge
Sfeerbeschrijving — wat maakt deze route bijzonder
Het Dwingelderveld is voor veel Nederlanders een van de bijzonderste natuurgebieden van het land — een gebied dat zo Drents is dat het in geen andere provincie past. Wat het uniek maakt is dat het het grootste natte heidegebied van West-Europa is. Niet droge heide zoals op de Veluwe of Brabantse heidevelden, maar nat heideland met talloze vennen, plassen en stille beekjes die door het landschap kronkelen. Voor de 40-plus loper een ervaring die letterlijk niet te vinden is in andere delen van het land.
De trailrun start bij het bezoekerscentrum van Natuurmonumenten in Ruinen en doet bewust niet alleen de bekende Dwingeloosche Heide aan. De route voert eerst over de Ruiner Es — een eeuwenoude graanakker waar sinds ongeveer 800 jaar graan wordt verbouwd. Een uniek stuk Nederlands cultureel-historisch landschap dat je tijdens je loop passeert. Vanaf de es zigzagt de route door de bosrijke Anserdennen, een gebied dat verrassend hoogteverschil biedt voor Drentse begrippen. Hier wordt het echt trail-running — smalle paadjes, onverwachte klimmetjes en afdalingen.
Na het bos opent het landschap zich richting de heide. De Dwingeloosche Heide kenmerkt zich door smalle zandpaden die over de open vlakte slingeren. Hier voelt het pas echt als “weidsheid” — kilometers ver kun je over de heide kijken, met op de achtergrond bossen die het gebied omzomen. Vennen en plassen breken de monotonie van de heide en geven steeds weer nieuwe uitzichten. In augustus en september wanneer de heide bloeit, is dit gebied paars zo ver het oog reikt.
De laatste kilometers van de route gaan dwars over een grote kale vlakte — een open, vlak deel waar je een echte “kale Drentse heide-ervaring” hebt. Dit is het deel waar je tempo kunt maken als je nog energie hebt, of waar je tegen jezelf zegt dat het bijna afgelopen is als je begint te bikkelen. Beide opties zijn legitiem na 20+ km in dit prachtige gebied.
Hoogtepunten van de route
- Ruiner Es — eeuwenoude graanakker, sinds 800 jaar in gebruik
- Anserdennen — bosrijk gebied met onverwachte hoogteverschillen
- Dwingeloosche Heide — open heidevlaktes met smalle zandpaden
- Vennen en plassen — uniek nat heidegebied, het grootste van West-Europa
- Drentse heideschapen — kuddes die het heidelandschap in stand houden
- Grote kale vlakte — open Drentse landschap als afsluiter
- Zeer gevarieerd — bos, heide, akker, vennen, zandpaden — alles in één route
Slenken, vennen en vlonderpaden: het landschap
Het Dwingelderveld is een landschap van uitersten: natte laagtes — slenken — wisselen af met hoge zandruggen, en verspreid over het gebied liggen ruim veertig vennen. Een deel daarvan stamt uit de ijstijd, andere zijn het resultaat van veenafgravingen. Natuurmonumenten kocht hier in 1930 zijn eerste 700 hectare om een stuk oer-Drents landschap veilig te stellen; inmiddels beslaat het nationaal park zo’n 3.700 hectare. Op de natste stukken loop je over houten vlonderpaden — een unieke trailervaring die je nergens anders in Nederland op deze schaal vindt.
Bijzonder zijn ook de jeneverbesstruwelen: grillige, donkergroene struiken die hier tot de oudste van Nederland behoren. Samen met drie soorten heide — struikheide, dopheide en kraaiheide — zorgen ze ervoor dat het gebied in elk seizoen een ander gezicht heeft: knalgroen in het voorjaar, roze vanaf juli en dieppaars in augustus.
De radiotelescoop en de adders
Halverwege doemt hij op aan de rand van de Dwingeloosche Heide: de radiotelescoop van Dwingeloo. Bij de opening in 1956 was dit met een schotel van 25 meter doorsnee de grootste draaibare radiotelescoop ter wereld, en het instrument ontdekte later twee sterrenstelsels bij de Melkweg — toepasselijk Dwingeloo I en Dwingeloo II gedoopt. Tegenwoordig is het een rijksmonument en een van de meest fotogenieke keerpunten van deze route.
Nog een reden om hier even in te houden: in het voorjaar zonnen adders graag op het walletje vlak bij de telescoop. Het Dwingelderveld is het enige gebied waar alle drie de Nederlandse slangensoorten leven — adder, gladde slang en ringslang. Blijf gewoon op de paden en je hebt er geen last van; zie je er een, dan is dat vooral een voorrecht.
Tips voor 40-plussers
Met 23 km is dit een serieuze long run — voor 40-plussers belangrijk om met respect te benaderen:
- GPX is verplicht — de route is niet gemarkeerd. Download het GPX-bestand vooraf via de Natuurmonumenten-website. Zonder GPS kun je in dit uitgestrekte gebied makkelijk verdwalen, en 23 km wordt dan zomaar 28.
- Reken op 3 uur of langer — Natuurmonumenten geeft 3u 50 aan. Snelle trail-lopers komen onder de 2u 30 uit, maar bij eerste bezoek aan een gevarieerd gebied gaat tempo automatisch omlaag.
- Voldoende water en eten — onderweg geen reguliere drinkpunten. Een hardloopvest met 1-1,5 liter water plus 2-3 energiebars of gels. Zie onze trail uitrustingsgids.
- Trailschoenen onmisbaar — de afwisseling tussen zand-, bos- en heidepaden vraagt om goede grip. Zie onze trailschoenen-gids voor 40-plussers.
- Bouw op naar deze afstand — wie nog geen 15+ km trail heeft gelopen, doe eerst de Zevenheuvelenroute Veluwezoom 15 km of de Brunssummerheide ter voorbereiding.
- Combineer met overnachting — Ruinen ligt strategisch voor wie van ver komt. Maak er een weekend van, eventueel met een lichtere route op de tweede dag.
Voor wie van wedstrijden houdt: jaarlijks worden er meerdere trail-evenementen in het Dwingelderveld georganiseerd, waaronder de RUNFORESTRUN Dwingelderveld en de Trailrun Dwingelderveld met afstanden van 13, 20 en 35 km. Voor de fanatieke 40-plus loper kan dit een mooi doel zijn om naartoe te trainen. Voor meer info over je eerste trail-wedstrijd zie mijn artikel over de eerste trail wedstrijd voor 40-plussers.
Voorbereiding op de trailrun Dwingelderveld
Met 23 kilometer is dit de langste trail uit onze reeks — een echte duurloop-uitdaging. Het reliëf is mild, maar de ondergrond vraagt aandacht: buiten de zomer staan delen van de paden gewoon onder water en zuigt de drassige bodem energie uit je benen. Plan deze afstand dus alleen als je basis op orde is en bouw op via ons trail-trainingsschema en lange rustige duurlopen. Neem voeding mee voor onderweg — bij ruim twee uur lopen heb je koolhydraten nodig; mijn gids over energiegels helpt je kiezen.
Voor 40-plussers extra relevant: verdeel je krachten, wissel desnoods hardlopen en stevig doorwandelen af op de zwaarste natte stukken, en plan na deze afstand twee rustige hersteldagen. De gemarkeerde routes maken inkorten onderweg gelukkig eenvoudig.
Bereikbaarheid en parkeren
Het startpunt — Bezoekerscentrum Dwingelderveld aan de Benderse 22 in Ruinen — is bereikbaar vanaf de A28 (afslag Ruinen) en de A37. Vanuit Utrecht ben je er in ongeveer 1u 45min, vanuit Amsterdam in 1u 45min, vanuit Groningen in 50min. Voor lopers uit Noord- en Oost-Nederland is dit een goed bereikbare bestemming; vanuit het westen reken op een halve dag inclusief reistijd.
Bij het bezoekerscentrum is parkeerruimte. Let op de openingstijden: het bezoekerscentrum is geopend van dinsdag tot en met zondag, 10:00-17:00 in het seizoen (april t/m oktober). Op maandagen kun je parkeren maar zijn voorzieningen beperkt. Voor wie vroeg start — wat aan te raden is voor zo’n lange route — kan parkeren bij het centrum ook buiten openingstijden, alleen geen toiletten beschikbaar voor opening.
Schaapskuddes, kraanvogels en 300 vogelsoorten
Op het Dwingelderveld lopen twee schaapskuddes met Drentse heideschapen: die van Ruinen en die van Lhee. Wil je ze zeker zien, kom dan rond tien uur ’s ochtends bij de Schaapskooi van Ruinen — daar vertrekt de kudde met herder en honden de heide op, en naast de kooi staat een uitkijktoren met weids uitzicht. Vogelaars halen hier sowieso hun hart op: er zijn bijna driehonderd soorten waargenomen, en sinds enkele jaren broedt zelfs de sierlijke kraanvogel in het gebied. Bij de Davidsplassen staat een vogelkijkhut voor wie na de run nog even wil nagenieten.
Beste tijd van het jaar
- Lente (april-mei) — vers groen, ideale temperaturen, fauna komt actief
- Zomer (juni-augustus) — vroeg in de ochtend lopen vanwege de open heidedelen die heet kunnen worden
- Heidebloei (augustus-september) — paarse pracht, een van de mooiste momenten van het jaar
- Herfst (oktober-november) — mijn favoriet, kleuren in bos en koel weer voor de lange afstand
- Winter (december-februari) — kan magisch zijn maar paden zijn nat en modderig — het gaat hier om nat heideland
Uitrusting voor deze trail nodig? Bekijk trailschoenen en vesten bij Trailrunstore, of vergelijk modellen via Bol.
Veelgestelde vragen
Is deze route geschikt voor beginnende trail-lopers?
Eerlijk antwoord: 23 km is fors voor wie net begint met trail running, ongeacht hoe weinig hoogteverschillen er zijn. Wie minimaal halve marathon ervaring heeft op de weg en een paar kortere trails heeft gelopen, vindt deze route prima te doen. Voor pure beginners: doe eerst de Zevenheuvelenroute Kort of een vergelijkbare instap-route om gevoel voor trail-running te ontwikkelen.
Wat als ik korter wil lopen?
Het Dwingelderveld biedt ook kortere gemarkeerde routes — 5 km en 7,5 km zijn beschikbaar via Atletiekvereniging Dwingeloo’s Dwingelderveldloop. Die starten vanaf zwembad De Paasbergen in Dwingeloo. Voor wie de officiële Natuurmonumenten-trail wil korter doen kun je ook halverwege omkeren bij de Dwingeloosche Heide — die kant op de route is goed gemarkeerd via paaltjes.
Kom ik veel wild tegen?
De kuddes Drentse heideschapen kun je vrijwel zeker tegenkomen — die begrazen het hele gebied. Ze zijn rustig maar geef ze ruimte. Reeën komen voor in het gebied, vooral in de Anserdennen, maar zijn schuw. In het vroege voorjaar en zomer kun je veel vogels horen. Voor wildliefhebbers: vroege ochtend (zonsopkomst) of laat in de middag zijn de beste momenten.
Hoe nat is “nat heidegebied” echt?
Op de paden meestal niet nat — die zijn aangelegd op droger terrein. Maar de vennen en plassen die je passeert geven het gebied zijn naam. Bij langdurige regen kunnen sommige delen modderig zijn, vooral in winter en vroeg voorjaar. Goede trailschoenen met grip zijn dan een must. In zomer en herfst is het meestal goed begaanbaar.
Hoe vergelijkt dit met Schiermonnikoog?
De Trailrun Schiermonnikoog (21 km) is qua afstand vergelijkbaar maar qua karakter compleet anders — Wadden, strand, duinen, lange overgangen. Dwingelderveld is gevarieerder qua landschap (bos, heide, akker) maar voelt minder weids. Voor wie beide ervaringen wil: doe ze beiden in één jaar als persoonlijk doel. Andere sfeer, even sterk qua kwaliteit.
Eten, drinken en uitrusting
Start je bij Natuurpoort Spier, dan vind je daar horeca bij de parkeerplaats; start je bij het Bezoekerscentrum Dwingelderveld in Ruinen, dan is de Bospub in Dwingeloo na afloop een aanrader voor koffie met taart. Onderweg zijn er geen voorzieningen — neem voor 23 kilometer ruim water en voeding mee. Qua schoenen zijn trailschoenen met grip hier geen luxe maar noodzaak: de drassige paden en vlonders vragen om houvast. Bekijk ook onze complete gids over trail running uitrusting voor 40-plussers en mijn tips over hydratatie.
Wat is het beste startpunt?
Beide hoofdingangen werken prima: Natuurpoort Spier (gratis parkeren, horeca, direct aan de mooiste vlonderpaden) of het Bezoekerscentrum Dwingelderveld bij Ruinen (dicht bij de schaapskooi en uitkijktoren). Kies Spier voor de natte natuur, Ruinen voor de schapen en het klassieke heidegevoel.
Kun je deze route ook wandelen?
Zeker, maar dan als stevige dagtocht — of knip ’m op: het gebied telt meer dan 60 kilometer aan gemarkeerde wandelroutes van 2 tot 21 kilometer. Rustig opbouwen? Bekijk ons wandelschema voor beginners.
Vergelijkbare routes in de buurt
- Andere Drentse routes worden binnenkort toegevoegd
- Trailrun Schiermonnikoog — vergelijkbare lange afstand, totaal andere sfeer
- Trailrun Brunssummerheide — kortere route met meer hoogteverschillen in Zuid-Limburg
Bekijk alle trail-routes in Nederland op de overzichtspagina.
Bron en credits
De Trailrun Dwingelderveld is een officiële route van Natuurmonumenten in Nationaal Park Dwingelderveld. PDF-routekaart en GPX-bestand zijn gratis te downloaden via de Natuurmonumenten-website. Het Dwingelderveld is door Natuurmonumenten erkend als een van de tien mooiste hardlooproutes van Nederland.
Heb je vragen over deze route of zoek je advies voor jouw specifieke situatie? Neem contact met me op via de contactpagina. We reageren altijd persoonlijk.

Bas is marathonloper uit Soest en de oprichter van 40plussporter.nl. Hij traint 4 tot 6 keer per week, met wekelijkse baantraining bij AV Pijnenburg en begeleiding van een trainer. Zijn PR’s: 2:44:40 op de marathon (Amsterdam) en 1:20:47 op de halve. Volg zijn trainingen op Strava.



